Première: 1965, Stuttgart
Periode: Moderne dans in ontwikkeling
Door: John Cranko (choreografie), Pjotr Iljitsj Tsjaikovski (muziek)
Poesjkins versroman - en daarmee Cranko 's choreografie - vertellen een verhaal waarvan de tragiek vergelijkbaar is met die van Romeo en Julia , Tristan en Isolde of La Traviata. In het geval van Poesjkins hoofdpersonen,Onegin en Tatiana, is het echter niet de omgeving die hun liefde onmogelijk maakt, maar Onegins harteloze arrogantie.
Het drama speelt zich af in het Rusland van omstreeks 1820. Als de plattelandsdochter Tatiana halsoverkop verliefd wordt op Onegin en hem haar liefde in een brief bekent, breekt deze elegante man van de wereld opzettelijk en met wrede spot Tatiana's hart. Uit verveling verleidt hij Tatiana's zus Olga en lokt daarmee een duel uit met zijn vriend Lensky, de verloofde van Olga.
Lensky sterft en Onegin, bewust van het ongeluk waarin hij zijn omgeving heeft gestort, verlaat Rusland, in een poging te ontsnappen aan zijn eigen nutteloosheid.
Jaren later keert hij terug naar Sint Petersburg, waar hij wordt uitgenodigd op een bal van prins Gremin. Tot Onegins verbijstering blijkt de elegante, beeldschone vrouw van Gremin dezelfde te zijn als het onbevangen plattelandsmeisje dat Onegin eens afwees.
Onegin ziet de enorme fout in die hij heeft begaan, maar voor een verzoening is het te laat: nu wijst Tatiana hém af, met hetzelfde meedogenloze gebaar waarmee hij ooit haar liefde versmaadde.
Het werk Onegin, gebaseerd op de gelijknamige roman van Alexander Poesjkin, maakte choreograaf John Cranko in 1965 voor het Stuttgarter Ballett, waar hij in 1961 tot artistiek leider benoemd was.
Hij koos daarvoor niet de muziek van Tsjaikovski's opera Eugene Onegin, maar een collage van andere werken van de componist.
Het zijn vooral de gepassioneerde wetten van de twee koppels die Cranko's Onegin overeind houden. Vloeiend, langlijning, speels, pittig, dramatisch en met een enorme hoeveelheid spectaculair tilwerk, karakteriseren die duetten het best de gemoedstoestanden van de vier ongelukkigen. Daarbij worden voor de hand liggende clichés niet gespaard en is het grote hartstochtelijke gebaar een essentieel onderdeel.
Onegin biedt heel veel dat het oog streelt en het romantische hart beroert: in hun schitterende duet straalt het geluk van Olga en Lenski af en met name in de pas de deux waarin Tatjana over een gepassioneerde ontmoeting met Onegin fantaseert, is Cranko's vindingrijkheid te zien in de plotse versnellingen en origineel partnerwerk vol virtuoos sleepwerk en hoge lifts .
Onegin bleek een enorm succes en staat en stond op het repertoire van veel internationaal befaamde gezelschappen waaronder Het Nationale Ballet .