Café Müller

Première: 20-05-1978, Amsterdam

Periode: Moderne dans in de jaren tachtig
en negentig

Als een uitgemergelde schim bonkt een vrouw tegen een muur van het met caféstoelen volgestouwde toneel.
Een man duwt als een razende Roeland de stoelen voor haar opzij.
De vrouw rent eindeloos vaak op een andere man af, die haar weer even zo eindeloos vaak uit zijn slappe armen laat glijden, als was zij een te zware zoutzak.
De vaatdoek tegen de muur zakt ondertussen als de echte zoutzak ineen.
Na zo'n half uur is de geestelijke en materiële puinhoop volledig. Café Müller na sluitingstijd is zoiets als het Laatste Oordeel, even genadeloos voor de vier uitvoerenden als voor alle andere aanwezigen.

De Spaanse film "Habla con ella" uit 2002 bevat een deel van het stuk van Bausch.
"Hable con ella" opent met een lang fragment uit Café Müller (1978), een mijlpaal uit de geschiedenis van de moderne dans. We zien choreografe en danseres Pina Bausch wanhopig over het podium slaapwandelen, terwijl haar mannelijke danspartner links en rechts stoelen wegduwt om te voorkomen dat zij erover zal struikelen. In de zaal waar het ballet wordt opgevoerd, zitten twee mannen van pure ontroering te huilen.....

Rolf Borzik, de in Nederland geboren Duitser die de razende Roeland in Café Müller vertolkte, had dit toneelbeeld ontworpen en schiep daarmee even figuurlijk als letterlijk 'bewegingsruimte' voor de naar liefde hunkerende, uitzinnige beweegster. Twee jaar later stierf hij aan leukemie.
Die reeds in Café Müller aanwezige tragiek is natuurlijk afschuwelijk, maar de bewegingsruimte voor zowel de hyperactieve vrouw als de passief wankelende schim was toen wel al gecreëerd. Café Müller was een sublieme vertaalslag van het dilemma waarin Bausch en Borzik zich bevonden: zij waren twee koningskinderen van het Duitse Wirtschaftswunder, die elkaar niet konden bereiken, want een van hen was tot leven en de ander ten dode gedoemd...