Romeo en Julia

Première: 1938, Brno

Periode: Moderne dans in ontwikkeling

Door: Rudolf Nureyev (choreografie, dans), Margot Fonteyn (dans), Sergei Sergeyevich Prokofiev (muziek), William Shakespeare (verhaal)

Al in 1934 sprak Prokofiev met het Leningradse Kirov Theater over een ballet naar Romeo en Julia.
Van het plan kwam echter niets terecht, waarna Prokofiev een contract sloot met het Bolshoi Theater in Moskou. Vreemd genoeg overwogen de betrokkenen een 'happy end' voor dit droeve verhaal. Deze verkrachting van het tragische slot had een puur praktische reden: 'levende mensen kunnen dansen, dode mensen niet' (aldus een legendarische opmerking in Prokofievs autobiografie). Vanwege dit soort bezwaren duurde het lang voordat de productie werd gerealiseerd.
In de tussentijd kreeg Prokofievs prachtige muziek enige bekendheid, dankzij een tweetal orkestsuites en een aantal arrangementen voor piano.
In 1938 vond de eerste uitvoering plaats door de Brno Opera in Tsjechoslowakije. Het Kirov Theater volgde in 1940.
Ondanks de moeizame totstandkoming werd de productie (met prima ballerina Galina Ulanova) een groot succes.
Romeo en Julia behoort tot de relatief weinige avondvullende balletten, waarvan de muziek ook zonder het visuele aspect moeiteloos overeind blijft. De muziek laat goed horen hoe Prokofiev de vernederende eisen van het communistische sociaal realisme wist om te buigen tot een warme en gestroomlijnde lyriek, die zich zonder problemen voegt naar de dramatische situaties in dit topstuk van Shakespeare .

Dit Engelse toneelstuk uit de zestiende eeuw wordt nog steeds gespeeld in de theaters.
Het inspireert ook velen om dit verhaal nogmaals te vertellen, maar dan op net iets andere manier dan Shakespeare dat deed.
De musical West Side Story bijvoorbeeld, is het verhaal van Romeo en Julia met Puertoricaanse gangs in New York. Er zijn ook films gemaakt over het beroemde liefdespaar. The Internet Movie Database (IMDb) geeft alleen al tientallen treffers op Romeo and Juliet.
De versie uit 1996 met Leonardo DiCaprio als Romeo en Claire Danes als Juliet is bijzonder mooi. De oorspronkelijke tekst van Shakespeare blijft daarin grotendeels overeind, terwijl de setting van deze tijd is.
Maar het kan ook zonder de tekst van Shakespeare : de bekende Nederlandse choreograaf Rudi van Dantzig maakte in 1967 een balletversie van Romeo en Julia. Dit ballet is inmiddels ook een klassieker geworden. Het Nationale Ballet heeft het sinds 1967 al acht keer opnieuw in productie genomen, steeds weer met nieuwe dansers.
In 1965 al creëerde Rudolf Nureyev de rol van Romeo voor het Londense Royal Ballet met Margot Fonteyn als Julia. In 1977 herzag hij de choreografie voor zijn eigen Londense Festival Ballet uitvoering en in 1984 herschreef hij het hele ballet voor het gezelschap van de Parijse Opéra. Een van de meest recente versies is er een uit 1997 van de Frans-Russische choreograaf Prokovsky. De basis voor Prokovsky's frisse benadering blijft het drama van Shakespeare en de schitterende partituur van Prokofiev .
Zijn ballet begint meteen midden in de actie en brengt Romeo, Julia, Mercutio en Tybalt onmiddellijk op het voorplan. Dit maakt het geheel bondiger en gedrevener met als resultaat een wervelend ballet in twee akten.
Nog veel meer versies en de lange geschiedenis van Romeo en Julia vind je hier in het Engels: