Le Sacre du Printemps

Première: 29-05-1913, Parijs,Théátre des Champs Elysées

Periode: Een Russische dansrevolutie
in Europa!

Door: Igor Stravinsky (muziek), Serge Diaghilev (productie)

Le sacre du printemps werd in 1913 in opdracht van Diaghilev's Ballets Russes door Stravinsky gecomponeerd en is een mijlpaal in de muziekgeschiedenis.
Het ballet verbeeldt een heidens ritueel waarin een tot offer gewijde maagd zich dood danst zodat de lente kan beginnen.
De première van het oorspronkelijke ballet van Nijinsky veroorzaakte een groot schandaal door de 'barbaarse' muziek en bewegingen van 'oermensen'....
Door in deze compositie meer belang te hechten aan ritme dan aan melodie was Stravinsky zijn tijd ver vooruit. Tegenwoordig wordt Le sacre du printemps beschouwd als een meesterwerk.

'Dit is een biologisch ballet. Het is niet alleen de dans van de meest primitieve mens, het is de dans van vóór de mens... '

Stravinsky vertelt ons dat hij het opbloeien van de lente wilde uitbeelden. Maar het is niet de gebruikelijke lente bezongen door dichters, met haar briesjes, haar vogelzang, haar bleke luchten en malse groene weiden. Hier is het niets anders dan het wrange gevecht van de groei, de panische angst van het opborrelen van het levenssap, de bange hergroepering van de cellen. De lente van binnenuit gezien, met haar geweld, haar krampachtige bewegingen en haar delingen. Het is alsof we een drama door een microscoop bekijken...’
Jacques Rivière, schrijver van La Nouvelle Revue Française (1913)
De dansers reageren op de muziek, maar beelden geen verhaal uit. Hun lichamen bewegen feller of juist lieflijker, gedreven door abstracte impulsen. Soms lopen de dansers rond alsof ze een ritueel uitvoeren, dan weer maken ze plotseling acrobatisch sprongen om een tel later te doen alsof er niets is gebeurd.Le Sacre zorgt voor een nog groter schandaal dan Nijinsky 's eerste ballet. De bewegingstaal die hij voor dit werk gebruikt droeg een even rauw en primitief karakter als de muziek van Stravinsky: ingedraaide beenposities, voorover gebogen romp, de handen tot vuisten gebald, de voeten naar binnen gedraaid.

Welke verschillende uitvoeringen er van dit omstreden ballet geweest zijn in de loop der tijden vind je hier .
In deze lijst vind je ook een moderne versie van Bejart. Daarin heeft het offer plaatsgemaakt voor de strijd tussen de seksen.
Pina Bausch maakt in 1975 eveneens een versie van dit ballet waarbij de voortplantingsdrift van de mens op een nogal negatieve wijze centraal staat.
De versie van de Franse choreograaf Angelin Preljocaj van 'Le Sacre Du Printemps' uit 2001 is weer anders dan die van de eerder genoemde choreografen. Zo wordt de vrouw niet geofferd, maar eindigt zij als overwinnaar. Voor zijn twaalf dansers liet Preljocaj zich leiden door oerangst voor de natuurkrachten in een 'traditionele' choreografie . Het verhaal over een primitieve gemeenschap die tijdens een vruchtbaarheidsritueel een maagd offerde aan de goden werd verlegd naar de 21ste eeuw.

Het Théátre des Champs Elysées leek als door een aardbeving getroffen. Ook uit andere bronnen blijkt de complete en oorverdovende chaos: al vanaf de eerste tonen gaf de Parijse beau monde luidkeels blijk van zijn afkeur, terwijl de voorstanders het lawaai probeerden te overstemmen door ovationeel te applaudiseren.
Obsceniteiten werden geschreeuwd, het kwam tot een handgemeen tijdens de 'veldslag om de Sacre du Printemps'. Mannen daagden elkaar uit voor duels, een dame sloeg een heer in de loge naast haar vol in het gelaat, gravin René de Pourtalès verkondigde dat ze in de zestig jaar dat ze op aarde was nog nooit zo voor de gek was gehouden, componist Florent Schmitt riep naar de dure plaatsen: 'Taisez-vous, les garces du seizième' (koppen dicht Goudkust-hoeren), iemand schold de enthousiast klappende componist Maurice Ravel uit voor 'sale Juif' (vuile jood, hij was noch het een, noch het ander) en de Parijse muziekcriticus van The New York Times, Carl van Vechten, zeer geëmotioneerd, merkte pas na een tijdje 'dat een jongeman achter mij in ongecontroleerde woede met zijn vuisten op mijn hoofd stond te timmeren'.
Diaghilev liet, toen zijn smeekbede 'Je vous prie. laissez s'achever le spectacle!' niet baatte, de zaallichten ontsteken in de hoop dat de horde, in avondtoilet en behangen met juwelen, daardoor tot bedaren zou komen. De meeste snobs bleken zich inderdaad liever in het donker te roeren, maar aan het tumult kwam geen einde.